وصیت تملیکی و عهدی چیست ؟؟

از انواع وصیت در حقوق میتوانیم به وصیت تملیکی و عهدی را بیان کنیم ولی برای آشنایی بیشتر ابتدا باید تعریفی از وصیت داشته باشیم

معنای وصیت

«وصیت» در اصطلاح علم اخلاق با پند و موعظه سفارش کردن بر دیگری، جهت فرمان بردن و عمل نمودن است  و در اصطلاح فقه این است که انسان، تملیک و واگذاری عین مال یا منفعت آن را بعد از وفات خودش به شخص دیگر یا عموم مردم سفارش کند؛ به‌طوری‌که تصرف در اموال وی بعد از مرگش برای دیگران مباح باشد.

انواع وصیت 

وصیت به دو نوع تملیکی و عهدی تقسیم می‌شود.

وصیت تملیکی :

وصیت تملیکی عبارت است از اینکه کسی عین یا منفعتی از مال خود را برای زمان بعد از فوتش به دیگری به طور مجانی تملیک کند. با این نوع وصیت، شخص می‌تواند تا حدودی تکلیف اموال خود را معین کند. مانند صرف اموال برای ساخت مدرسه، دانشگاه، مکان ورزشی و مسجد. به شخصی که وصیت می‌کند، موصی؛ به کسی که به نفع او وصیت تملیکی شده است، موصی‌له و به مورد وصیت، موصی‌به گفته می‌شود. در وصیت تملیکی، تملیک با قبول موصی‌له پس از فوت موصی محقق می‌شود لذا قبول آن قبل از فوت موصی موثر نیست. موصی می‌تواند از وصیت خود رجوع کند؛ حتی اگر موصی‌له، موصی‌به را قبض کرده باشد.بنابراین نسبت به موصی‌له، قبول و رد وصیت بعد از فوت متوفی معتبر است. به این معنا که اگر موصی‌له قبل از فوت موصی، مورد وصیت را رد کند، بعد از درگذشت فرد می‌تواند آن را قبول کند و اگر بعد از فوت موصی آن را قبول و قبض کرد، دیگر نمی‌تواند آن را رد کند. با قبول قبل از فوت موصی، قبول ثانوی بعد از فوت ضرورت ندارد.

وصیت برای امور عام‌المنفعه

اگر وصیت برای امور عام‌المنفعه مانند وصیت به فقرا و مساکین باشد، قبول وصیت از طرف آنها شرط نیست همچنین در صورت وصیت بر فرد صغیر و مجنون، رد و قبول وصیت بر عهده ولی او خواهد بود. نکته‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که تا زمانی که موصی‌له وصیت را قبول نکرده و در مورد آن دچار تردید شده است، ورثه متوفی نمی‌توانند تصرفی در اموال داشته باشند. زمانی که تصمیم موصی‌له طولانی و باعث ضرر و زیان بر اموال وراث می‌شود، حاکم موصی‌له را برای تعجیل تصمیم فرا می‌خواند تا هرچه سریع‌تر قبول یا رد خود را اعلام کند.

وصیت عهدی :

وصیت عهدی عبارت است از اینکه شخصی یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مأمور کند. مثل اینکه شخصی را وصی کند تا بعد از مرگش، بدهی‌های او را بپردازد.در وصیت عهدی، شخصی را که به موجب وصیت، به عنوان ولی بر صغیر یا بر کارهای دیگر انتخاب شده است، وصی می‌گویند.در وصیت عهدی، وصیت‌کننده فرد یا افرادی را برای اداره بخشی از اموال خود و نیز سرپرستی فرزندانش پس از مرگ تعیین می‌کند و مسئولیت را به آنها می‌سپارد. این در حالی است که در وصیت تملیکی، شخص بخشی از اموال خود را پس از مرگ به فرد یا افرادی تملیک می‌کند که این فرد یا افراد می‌توانند فردی از خانواده یا هر فرد دیگری باشد.

انواع وصیت در حقوق

انواع وصیت در حقوقمدن

✅ تفاوت وصیت تملیکی و عهدی :


در خصوص ماهیت وصیت تملیکی اختلاف است، برخی آن را عقد می‌دانند و عده‌ای آن را در زمره ایقاعات قرار می‌دهند. اما وصیت عهدی بدون تردید ایقاع است.

🔺لازم به ذکراست که علاوه بر معلق بودن وصیت بر فوت و قابل رجوع بودن آن، وصیت مجانی است و نمی‌توان در آن شرط عوض کرد و آن را به صورت معامله در آورد.

این مطلب را هم مطالعه نمایید : شیوه تقسیم ملک مشاع

ماهیت وصیت تملیکی:

1- عقد است و مانند عقد وقف جزء تصرفات حقوقی مجانی در اموال است.

2- عقد مجانی و بلا عوض است اما می توان در آن شرط عوض کرد عوض ممکن است پرداخت وجه، کاری غیر از تأدیه وجه و یا حتی ترک فعل باشد و اصولاً چون تحقق اثر حقوقی وصیت تملیکی معلق به فوت موصی است، انتقال مالکیت عوض به موصی نیز معلق به فوت موصی است.

3- مطابق تعریف 826 قانون  مدنی وصیت تملیکی همیشه معلق بر فوت موصی است فوت موصی ممکن است به طور طبیعی یا به صورت فرضی اتفاق افتد. لذا اگر برای موصی حکم موت فرضی صادر کند و بعد از صدور حکم و قطعیت آن، موصی له، وصیت تملیکی را قبول نماید، مالیکت موصی به، به موصی له منتقل می شود.

4- وصیت تملیکی عقد است پس نیاز به قبول یا رد وصیت از جانب موصی له دارد اما فوریت در قبول یا رد وصیت شرط نیست، لذا هر چه موصی له تأخیر کند، اختیار قبول یا رد وصیت برای او محفوظ است. اگر تأخیر موجب ورود ضرر به ورثه گردد، به درخواست آنها طبق ماده 833 قانون  مدنی حاکم موصی له را مجبور می کند که تصمیم خود را معین نماید، حاکم نمی تواند به جای موصی له قبول یا رد وصیت را اعلام نماید، اجبار به قبول یا رد وصیت هم در حال حاضر راهکار موثری به موجب قوانین ندارد، تنها راه اجبار آن است که دادگاه در حکم خود مهلتی برای اعلام قبول یا رد تعیین کند و حکم دهد که در صورت عدم اقدام موصی له در مهلت مقرر او (موصی له) ملزم است مبالغ معینی را روزانه بابت تأخیر به ورثه موصی بپردازد.

5- وصیت تملیکی از عقود رضائی است قانون مدنی شرایط شکلی خاصی برای انشاء و تنظیم وصیت مقرر نکرده است.

– براساس این قانون اثبات وصیت با هر دلیلی مانند دیگر اعمال حقوقی امکانپذیر است (مثلاً با شهادت شهود) لذا اگر به صورت شفاهی انشاء گردد، در چهارچوب قانون مدنی با شهادت شهود قابل اثبات است.

– با این وجود قانون امور حسبی برای تنظیم وصیت اعم از عهدی و تملیکی شرایط خاصی مقرر کرده است. رسمی، سری، خودنوشت

طبق ماده 278 این قانون (قانون امور حسبی) وصیتنامه خودنوشت در صورتی معتبر است که تمام خط آن به خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ، روز، ماه و سال به خط موصی باشد و به امضای او رسیده باشد. الزامی قلمداد کردن نگارش متن قرارداد به خط شخصی خاص در حقوق قراردادها امری نادر است قانون امور حسبی این الزام را در وصیتنامه خودنوشت مقرر کرده است. لذا اشخاصیکه فاقد سواد کافی هستند، نمی توانند به طور خودنوشت وصیتنامه تنظیم کنند.

همچنین اصولآً افرادی که سواد ندارند مطابق ماده 280 قانون امور حسبی نمی توانند به طور سری وصیت کنند این وصیتنامه سری ممکن است به خط موصی یا به خط دیگری مثل وکیل موصی باشد ولی در هر حال باید به امضای موصی برسد به همین دلیل وصیت به طور سری توسط وکیل موصی قابل انشاء نیست.

پس با توجه به مطالب فوق اشخاصی که فاقد سواد هستند تنها به صورت رسمی می توانند وصیت تملیکی یا عهدی انشاء کنند و فقط انشاء وصایا به صورت رسمی قابل توکیل است.

عدم رعایت شرایط شکلی فوق موجب بطلان وصیت نیست، براساس ماده 291 قانون امور حسبی هر وصیتی که به ترتیب مذکور در این قانون واقع نشده باشد، در مراجع رسمی پذیرفته نیست، مگر اینکه اشخاص ذی نفع در ترکه به صحت آن اقرار کنند که منظور از این افراد، ورثه موصی هستند و طبق رای وحدت رویه 54 دیوانعالی کشور اگر برخی از وارثان به صحت و اعتبار وصیتی که بدون رعایت شکلی مقرر در ق امور حسبی واقع شده اقرار کنند و برخی اعتبار وصیت دارد نمایند،  وصیت متناسب با سهم الارث وارثانی که اقرار کرده اند، نافذ و موثر است و آنها ملزم به اقرار خود هستند.

به طور مثال: اگر موصی به، مالکیت عین یک قطعه زمین باشد و بعد از فوت موصی وصیتنامه ایی فاقد شرایط وصیتنامه های مندرج در قانون امور حسبی پیدا شود و وارثان متوفی سه فرزند ذکور باشند که یکی از آنها بر اعتبار وصیتنامه اقرار کند و دیگر وارثان اعتبار آن را رد کنند، در صورتیکه موصی له وصیت را قبول کند،یک سوم از مالیکت زمین به طور مشاع به موصی له و در دو سوم آن در مالکیت دیگر با سایر ورثه سهیم هستند 2 وارث دیگر باقی می ماند و به این ترتیب زمین مورد وصیت به طور مشاع به نسبتی که بیان شد، متعلق به موصی له و 2 فرزند دیگر شخص متوفی است.

برچسبها
مطالب مرتبط

دیدگاهی بنویسید.

بهتر است دیدگاه شما در ارتباط با همین مطلب باشد.

0