عقد مزارعه چیست ؟؟ تعریف حقوقی مزارعه

عقد مزارعه چیست ؟؟؟ از انواع عقودی که در قانون وجود دارد عقد مزارعه میباشد که کم تر عوام از آن اطلاع دارند و ما قصد داریم تا در این پست به این مطلب بپردازیم

عقد مزارعه چیست ؟؟ تعریف لغوی عقد مزارعه

مزارعه در لغت به معنای کشت و زرع آمده است و قانون مدنی در ماده 518 این عقد را اینچنین تعریف کرده است :

مزارعه عقدی است که به موجب آن احد طرفین زمینی را برای مدت معینی به طرف دیگر می دهد کـه آن را زراعت کرده و حاصل را تقسیم کند.

نکاتی در تعریف عقد مزاعه

  • مزارعه معامله ( عقد ) است
  • مزارعه از زرع گرفته شده و زرع به معای زراعت گیاهانی است کته عدتر کوتتاهی دارنتد مگتل گاتدم، برنج، خیار و …
  • مزارع می تواند مالک عین یا ماافع زمین باشد
  • در مزارعه مدت باید ذکر شود
  • حصه مشاع طرفین باید به تراضی مشخص شود
  • التزام هر یک به آوردن سایر موارد و عوامل زرع به تراضی مشخص می شود

مزارعه از عقود معوض است:

عوضین در این عقد عبارت اند از: مالک که حق انتفاع زمین را در برابر سهمی از محصول احتمالی زرع قرار میدهد.

مزارعه از عقود لازم است

پس طرفین نمیتوانند عقد را بر عم بزنند مگر به موجب وجود خیارات یا قانون همچنین با فوت و جنون یکی از طرفین عقد فسخ نمیشود برای مثال با فوت مالک سهم مالک به وراث شخص میرسد .

و اگر عامل بمیرد و ورثه ترکه را قبول کنند باید اقدام به کشت کرده و تمامی اقداماتی را که عامل باید انجام میداده را باید انجام دهند.

در صورتی که هیچ یک از اقدامات بالا امکان پذیر نباشد مالک میتواند طبق قاعده لاضرر عقد مزارعه را برهم زند.

عقد مزارعه

موضوع مزارعه زراعت هست

موضوع مزارعه زراعت هست و باید زمان برداشت زراعت کوتاه باشد پس درخت به عنوان زراعت حساب نمیشود

ماده819 :در عقد مزارعه حصه هر یك از مزارع و عامل باید به نحو اشاعه، از قبیل ربع یا ثلث یا نصف و غیره، معین گردد و اگر به نحو دیگر باشد احکام مزارعه جاری نخواهد شد.

نکته قابل توجه در عقد مزارعه این است که اگر شرط شود که تمام ثمره مال مزارع یا عامل تنها باشد، عقد باطل است.

لزوم داشتن حق تصرف در زمین

در عقد مزارعه لازم نیست که مزارع مالک زمین باشد و فقط لازم است که مالک منافع زمین باشد

شاید دوست داشته باشید : وصیت تملیکی و عهدی چیست

خصوصیات زمین در عقد مزارعه

  • زمین مورد مزارعه، از نظر مکان، حدود و مقدار باید معلوم و معین باشد. در غیر این صورت عقد مزارعه باطل است
  • زمین معین باشد یعنی مردد نباشد و معلوم باشد یعنی مبهم نباشد
  • زمین باید قابلیت کشت را داشته باشد مزارعه بر زمینی که به دلیلى قابلیت کشت ندارد، صحیح نیست، مگر اینکه مشکل از روش معقولی قابل حل باشد
  • گاهی زمین استعداد کشت دارد، اما نیاز به برخی عملیات و فعالیت مقدماتی دارد تا قابل کشتت شوند. که در این صورت اگر عامل جاهل به این امر باشد حق فسخ دارد.

مالکیت بعد از ظهور ثمره

بعد از ظهورثمره زرع، عامل مالک سهم خود از آن می شود .

یعنی اطلاق عقد مزارعه بر این اقتضا میکند که عامل بعد از ظهور ثمره زرع، مالک سهم خود شود

بنابر این : اگر فقط برگ و ساقه به وجود آمده باشد و هنوز ثمره زرع ظاهر نشود، با توجه به مالکیت تبعی از آنِ مالک زمین است و عامل از آن سهمی نخواهد داشت. ولی شرط خالف آن با مقتضای ذات عقد مزارعه منافاتی ندارد.

هرگاه مزارعه در اثنای مدت قبل از ظهور ثمره فسخ شود، حاصل مال مالك بذر است و طرف دیگـر مسـتحق اجرت المثل خواهد بود

نوع زرع در مزارعه

نوع محصولی که باید کاشته شود باید در عقد مزارعه معین شود مگر اینکه طبق عرف مشخص باشد که دیگر نیازی به قید نوع محصول در قرارداد مزارعه نیست و اگر عقد مطلقا برای زراعت باشد عامل، اختیار هر نوع زرع در کشت را دارد.

مخارج عقد مزارعه

مخارجی که برای عقد مزارعه لازم است باید توسط طرفین معامله معین شود. برای مثال برای تعیین چگونگی تهیه‌ی بذر زراعت باید مشخص شود که بذر مثلا توسط مالک یا کشاورز یا مشترکا خریداری می‌شود. در صورت عدم تعیین این موضوع عقد مزارعه باطل است.

کاهش محصول در مزارعه

اگر عاملِ عقد مزارعه در رسیدگی به زرع بی‌توجهی کند و میزان محصول کاهش یابد، چنانچه کوتاهی و عدم توجه قبل از روییدن محصول باشد عامل، ضامن کسری محصول نیست اما مالک حق فسخ کردن معامله و اخذ اجرت‌ المثل زمین خود را دارد و در صورتی‌که کوتاهی و قصور بعد از روییدن صورت گیرد عامل ضامن خسارت وارده است.

موارد بطلان عقد مزارعه

عدم اهلیت طرفین یا یکی از آنها، عدم قابلیت کشت زمین و عدم وجود زمین از موارد بطلان عقد مزارعه است. زمانی که موارد بطلان پیش می‌آید اگر در آن زمان زرع مورد نظر در زمین کشت نشده باشد زمین و عوامل زراعت به صاحبش برگردانده می‌شود اما اگر در زمین زراعت شده باشد کل محصول ازآنِ صاحب بذر و طرف دیگر مستحق اجرت‌المثل می‌شود. اگر بذر میان عامل و مزارع مشترک باشد محصول هم بین آنها تقسیم می‌شود و اجرت‌المثل هریک به طرف دیگر پرداخته می‌شود.

چنانچه که هیچ‌یک از عامل و مزارع صاحب بذر نباشند و بذر مال شخص ثالثی باشد تمام محصول زراعت مال شخص ثالث می‌شود و عامل و مزارع مستحق اجرت‌المثل می‌شوند.

زمانی که عقد مزارعه دچار بطلان می‌شود مزارع هروقت که بخواهد می‌تواند صاحب بذر را مجبور کند که زرع را قلع کند و می‌تواند با دریافت اجرت اجازه بدهد که زرع تا زمان برداشت محصول در زمین بماند و قلع نشود.

برچسبها
مطالب مرتبط

دیدگاهی بنویسید.

بهتر است دیدگاه شما در ارتباط با همین مطلب باشد.

0