انواع خیارات در حقوق

خیار در حقوق حقی است که برای طرفین معامله یا یا یکی از آن ها و شخص ثالث ایجاد میشود تا بتوانند عقد را فسخ کنند .

برای منحل شدن عقود راه های مختلفی وجود دارد که یکی از این راه ها استفاده از انواع خیارت میباشد که در زیر به توصیح هر یک از آن ها میپردازیم

انواع خیارات در حقوق :

در حقوق و قانون انواع مختلفی از خیارات وجود دارد و برای اینکه بتوانید معاملات درستی انجام دهیم باید با همه انواع خیارات آشنایی کامل داشته باشیم .

به صورت کلی خیار به معنای اختیار فسخ معامله به کار میرود و در قانون ایران خیارات زیر بیان شده است 

  1. خیار مجلس
  2. خیار حیوان
  3. خیار شرط
  4. خیار تاخیر ثمن
  5. خیار رویت و تخلف صفت 
  6. خیار غبن
  7. خیار عیب
  8. خیار تدلیس
  9. خیار تبعض صفقه
  10. خیار تخلف شرط
انواع خیارات

انواع خیارات

انواع خیارات – خیار مجلس :

یکی از خیاراتی که فقط برای عقد بیع به کار میرود خیار مجلس میباشد.

تا زمانی که طرفین معامله مجلس عقد را ترک نکرده باشند میتوانند عقد را تحت عنوان خیار مجلس فسخ کنند.

  • پس زمانی که هر یک از طرفین مجلس عقد را ترک کنند خیار مجلس ساقط میشود و دیگر نمیتوانند از آن استفاده کنند.
  • هر گاه طرفین برای معامعه وکیل انتخاب کرده باشند تا زمانی که وکلا درمجلس عقد حصور داشته باشند امکان استفاده از خیار مجلس وجود دارد.
  • زمانی که عقد در حالت حرکت ایجاد شده باشد تا زمانی که طرفین معامله از یک درگر جدا نشوند امکان استفاده از خیار مجلس برای طرفین وجود دارد

توجه داشته باشید که خیار مجلس فقط برای عقد بیع است.

 

انواع خیارات – خیار حیوان :

این خیار نیز مختص عقد بیع است و اگر مبیع حیوان باشد خریدار تا 3 روز از زمان عقد اختیار فسخ معامله را دارد.

توجه داشته باشید :

  • خیار حیوان فقط برای حیوانات زنده میباشد و حیوانات مورده شامل این خیار نمیشود
  • این خیار مختص مشتری یا خریدار میباشد 
  • این خیار تا 3روز از زمان عقد اعتبار دارد

فروش حیوان کشدن حیوان هبه کردن و …. باعث از بین رفتن خیار حیوان میشود

انواع خیارات – خیار تاخیر ثمن

خیار تاخیر ثمن بر خلاف خیار حیوان مختص بایع یا فروشنده میباشد.

هرگاه مبیع عین خارجی یا در حكم آن بوده است وبرای تأدیه ثمن یا تسلیم مبیع، بین متبایعین أجلی معین نشده باشد اگر سه روز از تاریخ بیع بگذرد ودر این مدت نه بایع مبیع را تسلیم مشتری نماید و نه مشتری ثمن را به بایع بدهد، بایع مختار در فسخ معامله می شود. در خیار تاخیر ثمن، تأدیه ثمن و تسلیم مبیع مدت دار نیست و مبیع عین معین خارجی یا در حكم آن است. خیار تأخیر ثمن فوری نیست.

نکاتی در مورد خیار تاخیر ثمن :

  • مبیع باید عین خارجی یا در حکم آن باشد یعنی کلی در معین باشد 
  • تسلیم مبیع یا تادیه ثمن نباید مدت داشته باشد 
  • برای تحقق خیار تاخیر ثمن نه تمام مبیع و نه تمام ثمن نباید در3 روز پرداخت شده باشد در صورت پرداخت شدن خیار به وجود نخواهد آمد.

در صورتی که قسمتی از مبیع یا ثمن پرداخت شده باشد این خیار از بین نمیرود و بایع میتواند از آن استفاده کند.

  • باید از تاریخ تشکیل معامله 3 روز گذشته باشد 

لازم به ذکر است در صورتی که زمان 3 روز منقضی شده باشد و خریدار ثمن معامله را بعد از 3 روز تهیه کند و در اختیار فروشنده قرار دهد خیار تاخیر ثمن از بین نمیرود .

انواع خیارات – خیار شرط :

اگر در قراردادی برای طرفین معامله یا شخص ثالث شرط شود که در مدت معینی اختیار فسخ معامله را داشته باشد به چنین اختیاری خیار شرط میگویند.

مدت در خیار شرط حتما باید مشخص باشد در غیر این صورت عقد و شرط هر دو باطل است.

خیار شرط در وقف و نکاح امکان پذیر نسیت

ابتدای خیار شرط طیق نظر طرفین خواهد بود و اگر ابتدای آن مشخص نباشد از زمان تاریخ عقد محسوب میشود

 

انواع خیارات – خیار رویت و تخلف وصف :

خیار رویت :

هر گاه یکی از دو طرف مالی را سابقا دیده باشند و با اعتماد به رویت سابق معامله کند و بعدا مشخص شود مال مزبور اوصاف سابق را از دست داده است حق فسخ تحت عنوان خیار رویت به وجود می آید .

باید توجه کرد که این خیار هم برای مشتری و هم برای بایع قابل استفاده است .

خیار رویت بر خلاف نامش که مشاهده مبنای آن است امکان دارد با سایر حواس مانند بویایی نیز به وجود آید مثل کسی که عطری را به واسطه بوی خوشی که در گذشته داشته خریداری میکند ولی درهنگام عقد بوی خود را از دست داده است.

خیار تخلف وصف :

به موجب ماده 410 ق. م هر گاه کسی مالی را ندیده و آن را فقط با اعتماد به توصیف خریداری کند اگر بعدا آن را فاقد آن اوصاف دریابد میتواند بیع را فسخ کند.

به موجب ماده 415 ق.م خیار رویت و تخلف .صف فوری است .

خیار رویت و تخلف وصف در مبیع کلی فی الذمه قابل تصور نیست.

 

انواع خیارات – خیار غبن :

هر یک از متعاملین که در معامله که در معامله غبن فاحش داشته باشد بعذ از علم بع غبن میتواند معامله را فسخ کند.

 

این مطلب صرفا جنبه آموزشی داشته و هیچ ارزش دیگری ندارد

 

برچسبها
مطالب مرتبط

دیدگاهی بنویسید.

بهتر است دیدگاه شما در ارتباط با همین مطلب باشد.

0